Tahir Abbasov: Heydər Əliyev dövlətçilik mirası – Azərbaycanın müstəqillikdən qalibiyyətə uzanan tarixi inkişaf yolunun strateji təməli

Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində dərin strateji baxış və uzaqgörən idarəçilik sistemi formalaşdırmış müstəsna siyasi xadimdir. Onun fəaliyyəti milli maraqların qorunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və xalqın rifahının yüksəldilməsinə yönəlmişdir. Bu irs yalnız keçmişin siyasi hadisələri deyil, həm də bu günün və gələcəyin inkişaf yolunu müəyyən edən əsas xəttdir. Ulu Öndərin ideyaları Azərbaycanın dövlətçilik sistemində dəyişməz istiqamətverici rol oynayır.

Heydər Əliyevin dövlət idarəçiliyinə yanaşması sistemli düşüncə və strateji planlaşdırma üzərində qurulmuşdu. O, dövlətin inkişafını qısa müddətli qərarlarla deyil, uzunmüddətli konsepsiya ilə təmin etməyi əsas prinsip hesab edirdi. Sabitlik və idarəetmədə davamlılıq onun siyasi fəlsəfəsinin mərkəzində dayanırdı. Bu yanaşma müasir Azərbaycan dövlət modelinin formalaşmasına güclü təsir göstərdi.

Sovet dövründə onun rəhbərliyi altında Azərbaycan iqtisadi və sənaye baxımından mühüm inkişaf mərhələsi keçdi. Yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması və mövcud infrastrukturun modernləşdirilməsi iqtisadi potensialı artırdı. Kənd təsərrüfatında aparılan islahatlar məhsuldarlığın yüksəlməsinə şərait yaratdı. Bu dövr ölkənin gələcək müstəqilliyi üçün möhkəm iqtisadi baza formalaşdırdı.

Sosial sahələrdə həyata keçirilən siyasət cəmiyyətin bütün təbəqələrini əhatə edirdi. Təhsil sisteminin inkişafı və səhiyyə infrastrukturunun gücləndirilməsi əsas prioritetlərdən idi. Regionların sosial-iqtisadi inkişafı təmin olundu. Bu siyasət əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə xidmət etdi.

Milli kadr hazırlığı dövlət siyasətinin strateji istiqamətlərindən biri idi. Gənclərin təhsil alması və peşəkar inkişafı üçün geniş imkanlar yaradılırdı. Onlar ölkənin gələcək idarəçiliyində mühüm rol oynamaq üçün yetişdirilirdi. Bu yanaşma Azərbaycanın intellektual potensialını gücləndirdi.

1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunmasında tarixi dönüş nöqtəsi oldu. Ölkədə dərin siyasi böhran və idarəetmə zəifliyi hökm sürürdü. Dövlət institutları iflic vəziyyətinə düşmüşdü. Onun qayıdışı ilə sabitlik və dövlət idarəçiliyi bərpa olundu.

Bu mərhələdə ölkədə anarxiya meyillərinin qarşısı alındı və ictimai sabitlik təmin edildi. Dövlət strukturları yenidən formalaşdırıldı. Hüquqi və institusional əsaslar gücləndirildi. Bu, Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı oldu.

1994-cü ildə atəşkəsin əldə olunması ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm imkanlar yaratdı. Müharibə şəraitinin dayandırılması iqtisadi resursların düzgün istiqamətləndirilməsinə şərait verdi. Sabitlik investisiya mühitini yaxşılaşdırdı. Bu, iqtisadi dirçəlişin əsasını qoydu.

Həmin il imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın iqtisadi tarixində strateji dönüş nöqtəsi oldu. Beynəlxalq enerji şirkətləri ilə geniş əməkdaşlıq quruldu. Ölkəyə böyük investisiyalar cəlb olundu. Bu, iqtisadi sistemin güclənməsinə səbəb oldu.

Enerji strategiyası Azərbaycanın qlobal iqtisadi sistemdə mövqeyini möhkəmləndirdi. Neft və qaz sektoru dövlətin əsas gəlir mənbəyinə çevrildi. İnfrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi sürətləndi. Bu siyasət uzunmüddətli inkişafı təmin etdi.

Heydər Əliyevin ordu quruculuğu siyasəti dövlət təhlükəsizliyinin əsas dayaqlarından biri idi. Silahlı qüvvələr vahid komandanlıq altında formalaşdırıldı. Hərbi nizam-intizam və peşəkarlıq artırıldı. Bu, müdafiə sisteminin güclənməsinə səbəb oldu.

Hərbi təhsil və hazırlıq sistemləri müasirləşdirildi. Zabit heyətinin peşəkarlığı yüksəldildi. Ordunun maddi-texniki təminatı gücləndirildi. Bu, müasir ordu modelinin formalaşmasına şərait yaratdı.

1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiya Azərbaycanın hüquqi dövlət kimi formalaşmasının əsasını qoydu. Dövlət idarəçiliyinin hüquqi çərçivəsi müəyyən edildi. Hakimiyyət bölgüsü prinsipi təsbit olundu. Bu, demokratik sistemin inkişafını təmin etdi.

Konstitusiya insan hüquq və azadlıqlarını dövlət siyasətinin əsas prioriteti kimi müəyyən etdi. Vətəndaş hüquqları geniş şəkildə qorundu. Dövlət və cəmiyyət arasında hüquqi balans yaradıldı. Bu, hüquqi dövlət modelini gücləndirdi.

Qanunun aliliyi prinsipi dövlət idarəçiliyinin əsas meyarına çevrildi. Bütün dövlət orqanları hüquqi normalara uyğun fəaliyyət göstərdi. Şəffaflıq və məsuliyyət mexanizmləri gücləndirildi. Cəmiyyətin dövlətə inamı artdı.

İqtisadi islahatlar bazar iqtisadiyyatının inkişafına geniş imkanlar yaratdı. Özəl sektorun inkişafı dəstəkləndi. Sahibkarlıq fəaliyyəti üçün hüquqi baza formalaşdırıldı. Bu, iqtisadi dinamikanı sürətləndirdi.

Sosial siyasət əhalinin rifahının yüksəldilməsinə yönəlmişdi. Sosial proqramlar genişləndirildi. Təhsil və səhiyyə sistemləri modernləşdirildi. Aztəminatlı ailələrə dövlət dəstəyi gücləndirildi.

Xarici siyasət milli maraqlara əsaslanan balanslı strategiya üzərində qurulmuşdu. Azərbaycan beynəlxalq əməkdaşlığı genişləndirdi. Ölkənin qlobal nüfuzu artdı. Bu, geosiyasi mövqeyi gücləndirdi.

Bu gün İlham Əliyev Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji xətti uğurla davam etdirir. Azərbaycan regionun qalib və güclü dövlətinə çevrilmişdir. 2020-ci il Qarabağın azad olunması bu siyasətin tarixi nəticəsidir. Dövlət suverenliyi tam təmin edilmişdir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri aparılır. Yeni şəhər və kəndlər salınır. Müasir infrastruktur layihələri həyata keçirilir. Region sürətlə dirçəlir.

Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji yol bu gün də Azərbaycanın inkişafının əsas istiqamətidir. Onun ideyaları dövlətçilik sisteminin təməlini təşkil edir. Bu irs dəyişməz və davamlıdır. Azərbaycan bu möhkəm təməl üzərində daha böyük uğurlara doğru irəliləyir.